سازمان نظام مهندسی ساختمان، به عنوان یک نهاد غیردولتی و صنفی، در هر استان با هدف ساماندهی و ارتقای سطح حرفهای مهندسان، نظارت بر کیفیت ساختوساز، و اجرای قوانین مرتبط با ساختمان تشکیل شده است. این سازمان وظایف متعددی از جمله برگزاری آزمونهای ورودی و صدور پروانه اشتغال مهندسی در رشتههای هفتگانه (معماری، عمران، تأسیسات برقی و مکانیکی، نقشهبرداری و شهرسازی)، نظارت بر حسن اجرای پروژهها توسط مهندسان ناظر، و تشکیل کمیتههای انضباطی برای رسیدگی به تخلفات حرفهای اعضا را بر عهده دارد. مهندسان برای فعالیت در پروژههای ساختمانی ملزم به عضویت در نظام مهندسی و دریافت پروانه اشتغال معتبر میباشند که این پروانه بر اساس مدرک تحصیلی، سابقه کار و شرکت در آزمونهای تخصصی صادر میشود. همچنین، این سازمان با تشکیل شورای استانی و کمیسیونهای تخصصی، در تدوین ضوابط فنی و همکاری با شهرداریها در فرآیند صدور پروانهها و نظارت بر ساختوساز نقش کلیدی ایفا میکند. یکی از مهمترین اقدامات نظام مهندسی، نظارت بر عملکرد مهندسان ناظر و پاسخگویی به شکایات مردمی در مورد کیفیت ساخت یا تخلفات فنی است که از طریق کمیتههای انضباطی پیگیری میشود.